در پس کوچه های پاریس

دهکده کتاب24 جولای , 2019

0 311 مدت زمان لازم برای مطالعه 5 دقیقه

4.3/5 - (3 امتیاز)

کتاب در پس کوچه های پاریس با برادرم صادق هدایت ، خاطرات عیسی هدایت است . این کتاب توسط جهانگیر هدایت پسر عیسی و برادرزاده‌ی صادق هدایت گردآوری شده است .

موضوع کتاب در پس کوچه های پاریس :

در پس کوچه های پاریس در سال ۱۳۹۵ توسط نشر پوینده به چاپ رسید این کتاب به بررسی خاطرات عیسی هدایت برادر بزرگتر صادق هدایت می‌پردازد خاطرات ۳۶ روزه‌ای که با صادق در پاریس تجربه کرده است . این کتاب حاوی عکس های بسیاری است از صادق هدایت که توسط این گرفته شده است . عکس هایی که از ماندگارترین تصاویر درمورد صادق هدایت هستند.

در پس کوچه های پاریس شامل همه یادداشت‌های عیسی هدایت در دفتر تقویم روزانه اوست . یادداشت‌هایی کاملا عادی و روزمره. به دور از هر گونه آرایه ادبی و زیبایی بیان . همچنین متن همه‌ی کارت پستال‌هایی که توسط صادق برای عیسی فرستاده شده و بالعکس .

خلاصه و نقد در پس کوچه های پاریس با برادرم صادق هدایت :

در این کتاب جهانگیر هدایت گردآورنده و تنظیم کننده آن روزشمار آثار هدایت و همچنین نام همه آثار و فعالیت‌های حرفه ای و غیرحرفه ای ادبی صادق را جمع آوری کرده است . کتاب حاضر با همه آثار دیگر متفاوت است . دلیل تفاوت آن اول استفاده از متن کارت پستال‌های خانوادگی صادق هدایت است و دوم بسیار صریح و واضح از دلایل و استدلال‌های احتمالی خودکشی او پرده برداشته است.

شاید کمی تخیل و شیوه ادبی در بیان دلایل خودکشی صادق هدایت آمده باشد اما کاملاً واقعی و ملموس می نماید . افکار صادق هدایت ، نوع نگرش و دیدگاه او در پس کوچه های پاییز ساده‌تر و قابل باورتر از سایر آثار نوشته شده به نظر می رسد . این موضوع بدین معنا نیست که هر چه که در این کتاب آمده کاملاً قابل پذیرش و بدون ایراد است ؛ بلکه هدف گفتن این است که از دیدگاه کسی این موارد بیان می شود که به لحاظ نسبت و قرابت با صادق هدایت همبستگی خونی دارد .

در پس کوچه های پاریس حاوی نکات مهم دیگری نیز هست . نکته‌ی دیگر این که سرشار از گلایه و شکایت صادق هدایت از اوضاع مالی در پاریس می باشد . با وجود این که صادق هدایت از خانواده‌ای مرفه به شمار می رود اما شکایات متعدد او از اوضاع مالی در زمان دانشجویی اش بسیار عجیب به نظر می رسد . حال آنکه انتظار اینگونه سختی ها را در زندگی هدایت ندارند .

دلایل غیرواقعی در کتاب :

در پس کوچه های پاریس از یک طرف به اوضاع مالی نابسامان صادق هدایت اشاره می کند و از طرفی دیگر به انواع سرگرمی ها ، غذاهای خوب ، کاباره ، دیسینگ ، سینما تئاتر و غیره اشارات صریحی دارد . اگر واقعاً اوضاع مالی نابسامان بود هیچ دلیلی وجود ندارد که هر روز در رستوران غذا سرو شود یا قرار عصرها همیشه سینما رفتن باشد یا برای شب‌ها برنامه‌ی شب زنده‌داری و مجالس شادی مختلف در نظر گرفته شود! این موارد آن ضرب المثل معروف ” قسم حضرت عباست را باور کنم یا دم خروست را ” به ذهن متبادر می کند !

از همه این موارد که بگذریم ، داستان آخرین نوول که در پایان کتاب به ماجرای خودکشی بار اول و دوم صادق هدایت می پردازد ، بسیار مهم و به جاست . شاید مهمتر از عقاید هدایت ، مسئله‌ی خودکشی او بارها و بارها توجه دوستداران هدایت و نیز منتقدانش را به خود جلب کرده باشد . مرگ هدایت برای همگان مرموز و قابل تحلیل است . اگر کسی با آثار هدایت مانوس باشد ، خودکشی اش نیز برایش مانوس است . دور از باور نیست شخصی که با هر قصه و کتاب و داستان کوتاه از بیخودی زندگی دم می‌زند و اعتقادی به سرای باقی ندارد ، در پی تجربه‌ی مرگ باشد .

بخش هایی از کتاب در پس کوچه های پاریس

مگر دست تقدیر مرموز که با خونسردی مثل عروسک‌ها به میل خود می‌رقصاند ، اختیاری به کسی می دهد که هر چه می خواهد بکند؟
آخرین نوول / نظر صادق هدایت درباره‌ی تقدیر

در داستان آخرین نوول به طور خلاصه با عقاید و افکار صادق هدایت آشنا می‌شوید . مسئله‌های مختلف از زندگی و مرگ گرفته تا افکار دیگران همه بررسی می‌شود .

قضاوت اساساً احمقانه است مخصوصا این که از طرف احمقی بیش نباشد مگر من برای دیگران زندگی می کنم یا به خاطر آنها می میرم؟
آخرین نوول / نظر صادق هدایت درباره‌ی قضاوت دیگران

مورد جالب دیگر در این کتاب احترام صادق هدایت به برادرش در مکاتباتش با او و نیز احترام به والدینش است . چنانکه در همه‌ی نامه‌ها و متن‌های کارت پستال‌ها با عبارت تصدقت و قربانت شروع می شود . به عنوان نمونه متن زیر :

تصدقت گردم هفته قبل کاغذی با عکس تازه که انداخته بودم فرستادم ولی کن هنوز جوابش نرسیده اخیراً کاغذی از آقا جان و خانم جان داشتم چیز تازه ای که داشت گرمای فوق العاده هوای تهران و اتفاقاً امروز یکی از ایرانی ها گفت که در تهران و با آمده خیلی متوجه شدن نمی‌دانم صحت دارد یا نه اگر جنابعالی خبر تازه‌ای دارید برای بنده بنویسید خیلی متشکر خواهم شد امیدوارم دروغ باشد باز هم تحقیقاتی خواهم کرد اوضاع بنده مثل سابق است مقدار زیادی از مواجب ماه آینده را هم خرج کرده ام نمیدانم چه خواهد شد.
زیاده قربانت
امضا

مرگ و رویای آن برای صادق هدایت بسیار هیجان انگیز به شمار می رفته است در آخرین نول بارها به این قضیه اشاره کرده است و نیز به این اشاره کرده است که مرگ برایش آرزوی دوست داشتنی است بعد از ناکامی از خودکشی بار اول سعی می کند به زندگی عادی ادامه دهد و جوری زندگی کند که زودتر مریض شود و در رختخواب مرگ زندانی . بیست سال طول می‌کشد و هدایت همچنان زنده و سرحال به زندگی ادامه می دهد . نه اینکه بخواهد بلکه به قول خودش محکوم به مرگ تدریجی است.

مگر من روئین‌تن شده ام یا جسم بر خلاف همه از سنگ و فلز ساخته شده که هر چه کنم روز به روز حالم بهتر و سالم تر می گردد!
آخرین نوول

بعد از این اما دست از تلاش برای مرگ بر نمی‌دارد سال‌ها شیفته پاریس و فرانسه بود بگونه ای که وقتی از طرف دولت ایران برای تحصیل به بلژیک فرستاده شد ، تلاش‌های بسیاری کرد تا از طریق پدرش بتواند به پاریس برود و در آنجا تحصیل کند . اصرار صادق هدایت به قدری شدید بود که بلاخره با او موافقت شد . او دیوانه وار به پاریس عشق می ورزید و در نهایت با وجود اینکه سالها از اقامت او در پاریس می گذشت تلاش کرد تا به هر وسیله ای به پاریس برگردد و در آنجا به زندگی اش خاتمه دهد . این رویای مرگ در وجود صادق هدایت به گونه‌ای نهادینه شده بود . پس به پاریس رفت و به مرگ با گاز بدون درد به زندگی‌اش خاتمه داد . در سکوت و آرامشی که خودش فکر می کرد!