مطلب ادبی

بهای نیکی از پروین اعتصامی

پروین اعتصامی در شعری زیبا بهای نیکی را برای مخاطبانش یاداوری می کند.

بزرگی داد یک درهم گدا را
که هنگام دعا یاد آر مارا
یکی خندید و گفت این درهم خرد
نمی ارزید این بیع و شرا را
روان پاک را آلوده مپسند
حجاب دل مکن روی و ریا را

مکن هرگز به طاعت خودنمایی
بِران زین خانه نفس خودنما را
بزن دزدان راه عقل را ، راه
مطیع خویش کن حرص و هوا را
چه دادی جز یکی درهم که خواهی
بهشت و نعمت و ارض و سما را؟
مشو گر ره شناسی، پیروِ آز
که گمراهی‌ست راه، این پیشوا را
نشاید خواست از درویش پاداش
نباید کُشت، احسان و عطا را
صفای باغِ هستی، نیک کاری است
چه رونق، باغِ بی رنگ و صفا را؟
به نومیدی، درِ شفقت گشودن
بس است امیدِ رحمت، پارسا را
تو نیکی کُن به مسکین و تهیدست
که نیکی، خود سبب گردد دعا را
از آن بزمت چنین کردند روشن
که بخشی نور، بزمِ بی ضیا را
از آن بازوت را دادند نیرو
که گیری دست، هر بی دست و پا را
از آن معنی پزشکت کرد گردون
که بشناسی زِ هم درد و دوا را
مشو خودبین، که نیکی با فقیران
نخستین، فرض بوده است اغنیا را
ز محتاجان خبر گیر ای که داری
چراغ دولت و گنج غنا را
به وقت بخشش و انفاق، پروین
نباید داشت در دل جز خدا را…

پروین اعتصامی شاعر معاصر

بهای نیکی چیست؟

بهای نیکی از پروین اعتصامی ، شاعر معاصر که مضامین اخلاقی کمک کردن به دیگران را به شکل بسیار قابل تاملی مطرح ساخته است. فرد ثروتمندی 
به مرد فقیری ، پول اندکی می‌دهد و از او می خواهد برایش بابت آن دعا کند…!
کسی این ماجرا را می بیند و شروع می کند به موعظه سرایی در این باب. بهای نیکی قیمت مشخصی نیست. نباید برا آن قیمت گذاری کرد. اگر طالب 
خیر هستیم باید از جان و دل به آن ارج نهیم.
پروین اعتصامی  ، در مقام یک مصلح اجتماعی در این شعر ، قصد دارد با مثالی ساده و قابل فهم، به هر آنچه که رنگی از ریا و دغل کاری دارد ، بتازد.
تربیت می کند؛ اندرز می دهد؛ بلکه راهی به سوی بهای نیکی پیدا کند. بیع و شرا که به معنی خرید و فروش است در این شعر ، همان معامله کردن بهای نیکی با اجر و ثواب همراه است ولی نه اینکه به صرف نیکی کردن منتظر جواب و پاداش آن باشیم. اگر قرار است برای رسیدن به پاداش ، نیکی کنیم کار خارق العاده‌ای نکرده‌ایم. از آن گذشته شاعر معاصر می‌گوید : اگر هدف ما از نیکوکاری ، رضایت خداوند نباشد ، هیچ ارزشی برای آن وجود ندارد. بهای نیکی از نظر
پروین اعتصامی ، رضایت پروردگار است. اگر به ما چیزی داده شده ، برای استفاده‌ی درست از آن باید آماده شویم. معنای توانمند بودن این است که دست ناتوانان را بگیریم و کمک کننده باشیم. مادامی که حرص و طمع نسبت به هر کار نیکی که قصد انجام آن را داریم دخیل شود، حاصلی جز خودنمایی و خودستایی نخواهد داشت. بهای نیکی ما ، نیکی است به شرط آنکه بدون خودنمایی و ریا و تنها برای رضای خدا باشد. پروین اعتصامی ، به مخاطبش پیشنهاد می‌کند نیکوکار باشد و از حرص و آز به دور ؛ زیرا که نتیجه‌ی آز چیزی جز گمراهی نیست. بر هر انسان دارایی واجب است که به نیازمندان کمک کند.
وقتی این چنین جامعه‌ای وجود داشته باشد، عدالت اجتماعی هویدا می‌شود. فاصله‌ی طبقاتی از بین می‌رود و اجتماع سالم‌تری خواهیم داشت. این مسئله با وجود سادگی بسیار کارساز و قابل تامل است. 
بعد از انفاق و دستگیری از نیازمندان ، باید در نظر داشت که ارزش مادی نباید خیلی کم باشد. درست است که باید به اندازه‌ی وسع انفاق کرد، اما برای کسی که توان مادی خوبی دارد و امکان کمک و دستگیری بیشتری برایش فراهم است ، باید سخاوت بیشتری داشته باشد تا نیازمندان به اکرام او امیدوار باشند. بهای نیکی راه و رسم خوبی است که هر فرد نیکوکاری بنا می نهد و نام نیکی که ماندگار می‌شود.

برچسب ها

مهناز سپه وند

مهناز سپه وند ، معروف به مه بانو ، ارشد ادبیات .معلم ، شیفته حافظ

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن